Kết hôn trái pháp luật bị hủy: Tài sản cha mẹ cho con được chia thế nào?

Trong thực tế, không ít trường hợp các cặp đôi tổ chức lễ cưới và chung sống như vợ chồng nhưng việc đăng ký kết hôn lại không hợp pháp. Khi bị cơ quan có thẩm quyền tuyên bố hủy kết hôn do trái pháp luật, nhiều vấn đề phát sinh liên quan đến con chung, tài sản chung và đặc biệt là tài sản mà cha mẹ hai bên đã tặng cho các con trong quá trình chung sống. Một trong những thắc mắc điển hình là: “Con tôi kết hôn trái pháp luật nên bị hủy kết hôn. Những tài sản mà gia đình tôi đã cho hai con được chia như thế nào?”

Hủy kết hôn trái pháp luật – hệ quả pháp lý thế nào?

Theo quy định tại Điều 12 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, khi một cuộc hôn nhân bị tuyên bố là trái pháp luật thì quan hệ vợ chồng chính thức chấm dứt. Trong trường hợp đó, các quyền và nghĩa vụ giữa cha, mẹ và con vẫn được giải quyết theo quy định về ly hôn. Tuy nhiên, vấn đề phức tạp thường nằm ở phần tài sản – đặc biệt là tài sản cha mẹ hai bên cho trong thời gian hai người chung sống.

Tài sản được chia ra sao?

Căn cứ Điều 16 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, quan hệ tài sản giữa nam, nữ sống chung như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn được xử lý như sau:

Thứ nhất, nếu hai bên có thỏa thuận về việc phân chia tài sản thì sẽ ưu tiên thực hiện theo thỏa thuận đó.
Thứ hai, nếu không có thỏa thuận hoặc không thể thỏa thuận, thì việc giải quyết tài sản sẽ căn cứ theo quy định của Bộ luật Dân sự và các quy định pháp luật liên quan.
Thứ ba, khi phân chia tài sản, phải đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con. Đồng thời, công việc nội trợ và công việc duy trì đời sống chung cũng được xem như có giá trị lao động, được tính vào phần đóng góp chung.

Trong trường hợp gia đình cha mẹ cho tài sản (như tiền, đất đai, nhà cửa…) cho hai người con khi họ chung sống, thì trước hết cần xác định: đó là tài sản tặng cho chung hay tặng cho riêng. Nếu có giấy tờ, văn bản ghi rõ là cho ai thì việc phân chia sẽ theo đó. Nếu không có căn cứ rõ ràng, tòa án có thể xem đây là tài sản chung trong quá trình chung sống và phân chia theo nguyên tắc đóng góp, sử dụng thực tế.

Lưu ý cho cha mẹ khi tặng tài sản

Từ góc độ pháp lý, các chuyên gia khuyến nghị: khi cha mẹ muốn tặng tài sản cho con trong quá trình con chung sống với người khác như vợ chồng (nhưng chưa đăng ký kết hôn), nên lập văn bản rõ ràng để xác định tài sản được cho là của riêng con mình hay cho chung cả hai người. Điều này sẽ giúp tránh tranh chấp không đáng có nếu sau này mối quan hệ không còn duy trì được.

Hôn nhân không hợp pháp không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên trong quan hệ vợ chồng mà còn tác động trực tiếp đến vấn đề tài sản. Khi xảy ra tranh chấp, việc phân chia tài sản – nhất là tài sản do gia đình hai bên cho – sẽ dựa trên thỏa thuận, pháp luật dân sự và các nguyên tắc bảo vệ quyền lợi chính đáng của phụ nữ và con. Do đó, việc chuẩn bị kỹ về mặt pháp lý ngay từ đầu sẽ là cách bảo vệ tốt nhất cho tất cả các bên liên quan.

Cơ sở pháp lý: