Việc trẻ em ở nhà một mình, bất cẩn khi sử dụng bếp nấu ăn hoặc thiết bị điện dẫn đến hỏa hoạn không phải là tình huống hiếm gặp trong đời sống hiện nay. Trong một số trường hợp, ngọn lửa lan rộng gây thiệt hại lớn về tài sản, thậm chí làm người khác bị thương. Vấn đề đặt ra là: khi xảy ra sự cố như vậy, cha mẹ hoặc người giám hộ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không?
Theo Bộ Công an, để xác định một hành vi có bị xử lý hình sự hay không, cần căn cứ vào độ tuổi và năng lực hành vi của người thực hiện hành vi đó. Cụ thể, theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm. Trường hợp từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm hình sự đối với một số tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng. Những người dưới 14 tuổi thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong bất kỳ trường hợp nào.
Vì vậy, nếu trẻ nhỏ dưới 14 tuổi vô ý gây ra vụ cháy do sơ suất như quên tắt bếp hoặc sử dụng thiết bị điện không đúng cách, khiến xảy ra hỏa hoạn gây thiệt hại về tài sản hoặc làm người khác bị thương, thì sẽ không bị xử lý hình sự. Đồng thời, cha mẹ hoặc người giám hộ cũng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự thay cho trẻ.
Tuy nhiên, thiệt hại xảy ra trong các trường hợp này vẫn có thể dẫn đến trách nhiệm bồi thường dân sự. Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, cha mẹ hoặc người giám hộ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi của con chưa thành niên gây ra nếu con không có tài sản hoặc không đủ tài sản để bồi thường. Mức bồi thường có thể bao gồm chi phí điều trị cho người bị thương, thiệt hại về tài sản, tổn thất tinh thần và các khoản thiệt hại thực tế khác được xác định theo quy định pháp luật.
Cơ quan công an và các cơ quan tố tụng sẽ căn cứ vào kết quả điều tra, giám định mức độ thiệt hại, xác định nguyên nhân cụ thể để làm rõ vụ việc và giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.
Từ thực tế này, các cơ quan chức năng cũng khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức phòng cháy chữa cháy trong sinh hoạt hàng ngày, đặc biệt là trong việc quản lý trẻ nhỏ tại nhà. Không nên để trẻ tự ý sử dụng bếp gas, bếp điện hoặc các vật dụng dễ cháy nổ khi không có sự giám sát của người lớn, nhằm hạn chế nguy cơ xảy ra hỏa hoạn và những hậu quả đáng tiếc có thể phát sinh.
Viện Hỗ Trợ Pháp Luật và Kinh Tế
