Chỉ thị số 15/CT-TTg mới được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 30/5/2025 về việc tăng cường chấp hành quy định pháp luật về giá đang tạo ra những tác động quan trọng đối với hoạt động kinh doanh và quyền lợi người tiêu dùng. Từ góc độ pháp lý, văn bản này mang tính chất cụ thể hóa và tăng cường thực thi Luật Giá 2023, đồng thời đặt ra những yêu cầu nghiêm túc hơn đối với việc tuân thủ pháp luật.
Bối cảnh pháp lý và ý nghĩa của Chỉ thị
Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh Luật Giá số 16/2023/QH15 đã có hiệu lực từ ngày 01/7/2024, tạo ra khuôn khổ pháp lý mới cho hoạt động quản lý giá. Theo phân tích pháp lý, Chỉ thị này không chỉ đơn thuần là văn bản chỉ đạo mà còn là công cụ pháp lý nhằm đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng luật trên toàn quốc.
Điểm đáng chú ý là Chỉ thị nhấn mạnh việc “tôn trọng quyền tự định giá” của doanh nghiệp nhưng đồng thời “nâng cao trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”. Đây là sự cân bằng tinh tế giữa tự do kinh doanh và bảo vệ người tiêu dùng – nguyên tắc cơ bản trong luật cạnh tranh và luật bảo vệ người tiêu dùng.
Những nghĩa vụ pháp lý cụ thể đối với doanh nghiệp
- Nghĩa vụ kê khai và niêm yết giá
Chỉ thị đặc biệt nhấn mạnh việc “tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật về kê khai giá, niêm yết giá”. Từ góc độ pháp lý, điều này có nghĩa doanh nghiệp phải:
- Kê khai giá đúng với giá bán thực tế
- Niêm yết giá rõ ràng, không gây nhầm lẫn
- Không được bán với giá cao hơn giá niêm yết
- Thực hiện kê khai với cơ quan nhà nước có thẩm quyền
Vi phạm các quy định này có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, bao gồm cả xử phạt hành chính và có thể dẫn đến truy cứu trách nhiệm hình sự trong những trường hợp nghiêm trọng.
- Nghĩa vụ công khai thông tin về giá
Chỉ thị yêu cầu “thực hiện nghiêm quy định về công khai thông tin về giá”. Đây không chỉ là nghĩa vụ đạo đức mà là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Doanh nghiệp cần hiểu rằng việc không công khai hoặc công khai thông tin sai lệch có thể dẫn đến các hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Tác động đối với người tiêu dùng
Từ góc độ quyền lợi người tiêu dùng, Chỉ thị này tạo ra những bảo vệ pháp lý quan trọng:
Quyền được thông tin minh bạch
Người tiêu dùng có quyền yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thông tin giá cả đầy đủ, chính xác. Khi phát hiện vi phạm, người tiêu dùng có thể khiếu nại, tố cáo đến cơ quan chức năng.
Quyền được bảo vệ khỏi hành vi thao túng giá
Chỉ thị đặc biệt nhấn mạnh việc “xử lý nghiêm các trường hợp thao túng giá hàng hóa, dịch vụ, nâng khống giá bán”. Điều này tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc để bảo vệ người tiêu dùng khỏi các hành vi lợi dụng.
Những thay đổi trong chế tài xử phạt
Chỉ thị đề cập đến việc “xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về giá”. Từ góc độ pháp lý, điều này báo hiệu việc tăng cường thực thi pháp luật, có thể bao gồm:
- Tăng mức xử phạt hành chính
- Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm khác
- Công khai thông tin về các hành vi vi phạm
Khuyến nghị pháp lý cho doanh nghiệp
Để tuân thủ pháp luật và tránh rủi ro pháp lý, doanh nghiệp nên:
- Rà soát hệ thống quản lý giá: Đảm bảo tính nhất quán giữa giá kê khai, niêm yết và giá bán thực tế.
- Đầu tư vào hệ thống công nghệ thông tin: Chỉ thị nhấn mạnh việc “chuyển đổi số trong quản lý giá”, doanh nghiệp cần chuẩn bị hệ thống kê khai giá điện tử.
- Đào tạo nhân viên: Đảm bảo nhân viên hiểu rõ các quy định pháp luật về giá để tránh vi phạm vô ý.
- Tư vấn pháp lý chuyên nghiệp: Với tính phức tạp của quy định mới, doanh nghiệp nên tìm kiếm tư vấn pháp lý để đảm bảo tuân thủ đầy đủ.
Chỉ thị số 15/CT-TTg thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc tăng cường quản lý nhà nước về giá, tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đối với doanh nghiệp, việc tuân thủ nghiêm túc các quy định không chỉ giúp tránh rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng uy tín và niềm tin với khách hàng.
Trong bối cảnh pháp luật ngày càng hoàn thiện và việc thực thi pháp luật được tăng cường, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng và đầu tư vào việc tuân thủ pháp luật như một yếu tố quan trọng cho sự phát triển bền vững.
Viện Hỗ Trợ Pháp Luật và Kinh Tế
