Nhiều doanh nghiệp trong nước đang gặp khó khăn trong việc xác định mức thuế suất giá trị gia tăng (GTGT) khi thực hiện giao dịch bán hàng hóa cho thương nhân nước ngoài có hiện diện tại Việt Nam, đặc biệt trong trường hợp hàng hóa được chỉ định giao cho một doanh nghiệp khác tại Việt Nam thông qua kho ngoại quan.
Câu hỏi đặt ra là: Liệu doanh nghiệp có được áp dụng thuế suất 0% theo diện hàng xuất khẩu không?
Vấn đề này đã được Bộ Tài chính làm rõ tại Công văn số 1872/BTC-TCT ngày 17/02/2025, gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, trong đó xác định rõ:
Trường hợp doanh nghiệp bán hàng hóa cho thương nhân nước ngoài có hiện diện tại Việt Nam, sau đó được chỉ định giao hàng hóa cho bên thứ ba là doanh nghiệp Việt Nam thông qua kho ngoại quan, thì không đáp ứng điều kiện để được áp dụng thuế suất GTGT 0%.
Vì sao không đủ điều kiện áp dụng thuế 0%?
Theo khoản 1 Điều 9 Thông tư số 219/2013/TT-BTC, hàng hóa được áp dụng thuế suất GTGT 0% phải thuộc một trong các trường hợp sau:
-
Xuất khẩu ra nước ngoài và tiêu dùng ở ngoài Việt Nam;
-
Bán cho tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan và tiêu dùng trong khu phi thuế quan.
Tuy nhiên, trong trường hợp nêu trên:
-
Hàng hóa không thực sự xuất khẩu ra nước ngoài, mà chỉ lưu thông nội địa qua hình thức trung chuyển tại kho ngoại quan.
-
Việc giao hàng cho doanh nghiệp Việt Nam không đáp ứng tiêu chí tiêu dùng ngoài lãnh thổ Việt Nam hoặc trong khu phi thuế quan.
Do đó, giao dịch này không được coi là xuất khẩu để hưởng thuế suất 0%, mà phải kê khai và nộp thuế GTGT theo thuế suất thông thường (hiện là 8%) như hàng hóa tiêu thụ nội địa.
Căn cứ pháp lý
Quy định này được căn cứ trên các văn bản pháp luật sau:
-
Luật Quản lý ngoại thương (Điều 3);
-
Luật Thương mại năm 2005, Điều 28;
-
Nghị định số 209/2013/NĐ-CP, Điều 6;
-
Thông tư số 219/2013/TT-BTC, Điều 9 và Điều 17;
-
Thông tư số 38/2015/TT-BTC, Điều 86;
-
Nghị định số 08/2015/NĐ-CP, Điều 35;
-
Công văn số 1872/BTC-TCT ngày 17/02/2025 của Bộ Tài chính.
Vấn đề phát sinh
Trong thời gian qua, một số doanh nghiệp, do tiếp nhận hướng dẫn trước đó từ cơ quan hải quan về việc làm thủ tục thông qua kho ngoại quan, đã tiến hành giao hàng theo phương án này và làm hồ sơ xin hoàn thuế GTGT theo diện xuất khẩu.
Tuy nhiên, khi cơ quan thuế thực hiện kiểm tra, đối chiếu với công văn mới của Bộ Tài chính, phần thuế GTGT đầu vào tương ứng với lượng hàng không đủ điều kiện xuất khẩu không được hoàn trả, gây ảnh hưởng lớn đến dòng tiền và kế hoạch tài chính của doanh nghiệp.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng không thể xuất hóa đơn GTGT bằng USD với thuế suất nội địa 8% do vướng quy định về quản lý ngoại hối, chỉ cho phép sử dụng ngoại tệ trong một số giao dịch đặc biệt và không áp dụng cho hoạt động mua bán hàng hóa nội địa.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp
Để tránh phát sinh rủi ro pháp lý và tài chính, các doanh nghiệp nên:
-
Làm rõ bản chất hợp đồng mua bán: Ai là người tiêu dùng cuối cùng? Hàng hóa có được tiêu thụ ngoài lãnh thổ Việt Nam hay không?
-
Trao đổi trước với cơ quan thuế, hải quan địa phương trước khi lựa chọn hình thức giao hàng.
-
Không sử dụng kho ngoại quan như một hình thức “xuất khẩu hình thức” nếu bên nhận hàng vẫn nằm trong lãnh thổ Việt Nam.
-
Trường hợp buộc phải áp dụng mức thuế GTGT 8%, cần điều chỉnh hợp đồng thanh toán sang VNĐ thay vì ngoại tệ để không vi phạm quy định của Ngân hàng Nhà nước.
Việc hiểu đúng và tuân thủ đúng các quy định hiện hành về thuế GTGT sẽ giúp doanh nghiệp tránh được việc bị truy thu thuế, xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời bảo đảm uy tín trong hoạt động giao thương quốc tế.
Viện Hỗ Trợ Pháp Luật và Kinh Tế
▶ Nguồn: Công văn số 1872/BTC-TCT ngày 17/02/2025 của Bộ Tài chính; Thông tư số 219/2013/TT-BTC; Cổng Thông tin điện tử Chính phủ – chinhphu.vn.
