Trong bối cảnh cơ quan thuế đẩy mạnh quản lý giao dịch tài chính qua tài khoản cá nhân, nhiều người lo ngại rằng mọi khoản tiền chuyển vào tài khoản ngân hàng đều có thể bị truy thu thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, theo Luật Quản lý thuế hiện hành và hướng dẫn của Bộ Tài chính, không phải mọi khoản thu nhập đều bị đánh thuế. Dưới đây là 9 trường hợp phổ biến được miễn thuế, nếu người nhận chứng minh rõ ràng mục đích và có giao dịch minh bạch:
1. Vay mượn cá nhân – Giao dịch dân sự không phát sinh thu nhập
Khoản tiền được chuyển đến từ bạn bè, người thân để vay mượn hoặc hỗ trợ tài chính mang tính chất cá nhân không được xem là thu nhập chịu thuế. Để tránh hiểu nhầm, nên ghi rõ nội dung chuyển khoản: “vay tiền”, “hỗ trợ tạm thời”, “cho mượn”.
2. Tiền chuyển để đáo hạn khoản vay
Nếu cá nhân nhận tiền nhằm mục đích thanh toán khoản vay ngân hàng rồi vay lại, đây là hoạt động kỹ thuật tài chính, không tạo thu nhập, nên không bị đánh thuế.
3. Nhận kiều hối
Tiền chuyển từ người thân ở nước ngoài về Việt Nam qua kênh chính thức (ngân hàng, công ty chuyển tiền hợp pháp) được miễn thuế thu nhập cá nhân, theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC.
4. Thu hộ, chi hộ không phát sinh lợi ích cá nhân
Những người làm dịch vụ trung gian như shipper thu hộ COD, nhân viên cửa hàng thu tiền hộ doanh nghiệp, hoặc cá nhân được ủy quyền chi trả, nhận tiền giúp… không bị xem là người có thu nhập chịu thuế nếu không hưởng lợi từ giao dịch.
5. Nhận chuyển tiền hộ – không tính phí
Nếu chuyển tiền giúp người khác mà không thu phí, phần tiền này không bị coi là thu nhập. Tuy nhiên, nếu thu phí dịch vụ, phần tiền công có thể chịu thuế TNCN theo tỷ lệ 5%–7% (theo hướng dẫn tại Thông tư 40/2021/TT-BTC).
6. Nhận tiền bán nhà, đất – đã thực hiện nghĩa vụ thuế
Số tiền thanh toán sau khi bán bất động sản, nếu đã nộp thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ, thì không bị tính lại. Tuy nhiên, nếu khai sai giá trị để trốn thuế, cơ quan thuế có thể điều chỉnh và truy thu phần chênh lệch.
7. Chuyển tiền từ lương – đã khấu trừ thuế
Tiền lương sau thuế chuyển cho người thân không được xem là thu nhập mới, miễn là có thể chứng minh nguồn tiền từ khoản thu nhập đã được khấu trừ đầy đủ theo quy định.
8. Lương từ nước ngoài đã đóng thuế sở tại
Người lao động làm việc ở nước ngoài, nếu đã đóng thuế thu nhập tại quốc gia đó, khi chuyển tiền về Việt Nam sẽ không bị đánh thuế lần nữa, theo nguyên tắc tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và các nước có hiệp định.
9. Cho vay dân sự không lãi hoặc lãi nhỏ
Cá nhân cho người quen vay tiền mà không có lãi hoặc lãi nhỏ, không thường xuyên thì không bị xem là kinh doanh nên không phải kê khai thuế. Nếu cho tổ chức vay và nhận lãi định kỳ, phần lãi có thể phải chịu thuế 5%.
Khuyến nghị quan trọng:
Dù pháp luật có quy định miễn thuế cho các trường hợp trên, nhưng cá nhân cần ghi rõ nội dung chuyển khoản, lưu giữ bằng chứng giao dịch (hợp đồng, tin nhắn, giấy xác nhận) để chứng minh rõ nguồn tiền. Trong trường hợp phát sinh giao dịch thường xuyên hoặc giá trị lớn, nên tham vấn kế toán hoặc luật sư để tránh rủi ro bị truy thu hoặc xử phạt hành chính do hiểu nhầm về bản chất dòng tiền.
