Bộ Tài chính đã chính thức rút phương án áp thuế thu nhập cá nhân 20% trên phần lãi từ giao dịch bất động sản, đồng thời duy trì cách tính hiện hành là thu 2% trên giá chuyển nhượng. Đây là nội dung quan trọng trong dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) mà cơ quan này đang trình thẩm định.
Theo quy định được giữ nguyên, người cư trú khi có thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản sẽ nộp thuế bằng giá trị hợp đồng chuyển nhượng nhân với thuế suất 2%. Thời điểm xác định nghĩa vụ thuế là khi hợp đồng có hiệu lực hoặc khi hoàn tất thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở.
Như vậy, so với bản thảo hồi tháng 7 – đề xuất đánh thuế 20% trên khoản chênh lệch giữa giá mua và giá bán, hoặc tính theo thời gian nắm giữ – phương án mới đã được điều chỉnh theo hướng giữ nguyên cách tính quen thuộc đang áp dụng từ năm 2015 đến nay.
Vì sao giữ nguyên mức thuế 2%?
Bộ Tài chính lý giải việc duy trì cơ chế hiện tại nhằm đảm bảo tính khả thi trong quản lý, phù hợp với điều kiện thực tế khi hệ thống dữ liệu giao dịch, giá vốn và thông tin đất đai vẫn chưa đồng bộ, số hóa hoàn chỉnh.
Tuy nhiên, cơ quan này cho biết trong tương lai sẽ tiếp tục nghiên cứu, xây dựng lộ trình chuyển sang cách tính thuế dựa trên thu nhập thực (lãi – lỗ), kết hợp yếu tố thời gian nắm giữ, khi hạ tầng công nghệ và dữ liệu quốc gia về đất đai, dân cư được hoàn thiện.
Tranh luận xung quanh cách tính thuế
Nhiều chuyên gia từng cho rằng, cách tính 2% trên giá bán tuy đơn giản, dễ thu, nhưng lại tiềm ẩn lỗ hổng lớn: không ít trường hợp người bán kê khai giá chuyển nhượng thấp hơn thực tế để giảm nghĩa vụ thuế, gây thất thu ngân sách và làm méo mó tính minh bạch của thị trường.
Phương án 20% trên thu nhập thực tế được đánh giá là hợp lý hơn vì phản ánh đúng lợi nhuận của người bán. Tuy nhiên, để triển khai, cần hệ thống dữ liệu giao dịch đầy đủ, chứng từ chứng minh chi phí minh bạch, cũng như sự đồng bộ giữa các chính sách đất đai và hạ tầng công nghệ thông tin.
Trong bối cảnh hiện tại, phương án 2% trên giá chuyển nhượng vẫn là giải pháp khả thi nhất để duy trì nguồn thu ổn định cho ngân sách. Tuy vậy, việc cải tiến sang cơ chế thuế theo lợi nhuận thực tế được coi là xu hướng tất yếu, gắn với quá trình số hóa dữ liệu bất động sản trong thời gian tới.
Viện Hỗ Trợ Pháp Luật và Kinh Tế
