Tăng mức giảm trừ gia cảnh thuế thu nhập cá nhân từ năm 2026

Bộ Tài chính vừa công bố dự thảo Nghị quyết điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh của thuế thu nhập cá nhân (TNCN), dự kiến áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng (CPI) giai đoạn 2020–2025 tăng mạnh, làm suy giảm đáng kể sức mua của người dân và tạo sức ép điều chỉnh chính sách thuế cho phù hợp với thực tế.

Căn cứ pháp lý và lý do điều chỉnh

Theo khoản 1 Điều 19 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007 (sửa đổi, bổ sung năm 2012), khi CPI tích lũy tăng trên 20%, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh để đảm bảo quyền lợi của người nộp thuế.

Trong giai đoạn từ tháng 7/2020 đến tháng 5/2025, CPI đã tăng 21,24%, vượt ngưỡng cho phép, do đó việc đề xuất tăng mức giảm trừ là cần thiết nhằm:

• Bảo vệ thu nhập thực tế của người lao động;

• Kích thích tiêu dùng trong nước;

• Đảm bảo công bằng và hợp lý trong điều tiết thuế.

Hai phương án điều chỉnh được đề xuất

Bộ Tài chính xây dựng hai phương án tăng mức giảm trừ gia cảnh như sau:

• Phương án 1 dựa trên tỷ lệ tăng CPI, đảm bảo nguyên tắc bù trượt giá.

• Phương án 2 lấy căn cứ từ tốc độ tăng trưởng GDP, thu nhập bình quân đầu người và mức sống của dân cư, hướng tới cải thiện thu nhập khả dụng.

Tác động ngân sách và xã hội

Việc nâng mức giảm trừ gia cảnh sẽ giúp:

• Giảm nghĩa vụ thuế cho hàng triệu người lao động;

• Tăng thu nhập khả dụng, khuyến khích tiêu dùng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, theo ước tính sơ bộ:

• Phương án 1 làm giảm thu ngân sách khoảng 12.000 tỷ đồng/năm;

• Phương án 2 làm giảm khoảng 21.000 tỷ đồng/năm.

Bộ Tài chính khẳng định việc giảm thu này là có thể chấp nhận được trong bối cảnh ngân sách đang được cơ cấu lại theo hướng bền vững, và có thể bù đắp bằng tăng trưởng kinh tế và các nguồn thu mới.

Lộ trình áp dụng

• Dự thảo Nghị quyết sẽ được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2025.

• Nếu được thông qua, mức giảm trừ mới sẽ áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng đang hoàn thiện Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thuế thu nhập cá nhân, dự kiến trình Quốc hội vào cuối năm 2025, với các nội dung quan trọng như:

• Rút gọn biểu thuế lũy tiến;

• Bổ sung các khoản chi hợp lý (y tế, giáo dục, bảo hiểm…);

• Tăng mức khấu trừ để phù hợp với thực tiễn thu nhập.

Việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh từ năm 2026 là bước đi cần thiết nhằm cập nhật chính sách thuế phù hợp với biến động kinh tế vĩ mô, bảo vệ quyền lợi người nộp thuế và nâng cao năng lực tiêu dùng nội địa. Trong bối cảnh lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao, đây là một động thái tích cực của Nhà nước trong việc duy trì sự công bằng và ổn định tài chính xã hội.

Viện Hỗ Trợ Pháp Luật và Kinh tế