Trong một động thái đánh dấu bước tiến quan trọng của tiến trình cải cách hành chính, Bộ Nội vụ vừa đề xuất danh sách 11 đơn vị hành chính cấp tỉnh sẽ được giữ nguyên, không thực hiện sắp xếp sáp nhập. Đề xuất này nằm trong dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội do Bộ Nội vụ chủ trì soạn thảo.
Bộ Nội vụ: Tiêu chí sắp xếp đơn vị hành chính
Dự thảo Nghị quyết đưa ra các tiêu chí sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã dựa trên 6 yếu tố đã được Bộ Chính trị thống nhất, bao gồm:
- Diện tích tự nhiên
- Quy mô dân số
- Yếu tố lịch sử, truyền thống, văn hóa, tôn giáo, dân tộc
- Tiêu chí về địa kinh tế (bao gồm vị trí địa lý, quy mô và trình độ phát triển kinh tế)
- Tiêu chí về địa chính trị
- Tiêu chí về quốc phòng, an ninh
Đặc biệt, dự thảo cũng quy định không thực hiện sắp xếp đối với các đơn vị hành chính có vị trí biệt lập, khó kết nối giao thông hoặc có vị trí đặc biệt quan trọng liên quan đến quốc phòng an ninh và bảo vệ chủ quyền quốc gia.
11 tỉnh thành được giữ nguyên
Dựa trên các tiêu chí nêu trên, 11 đơn vị hành chính cấp tỉnh được đề xuất giữ nguyên bao gồm: Hà Nội, Huế, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh.
Phân tích danh sách này cho thấy các yếu tố địa chính trị và quốc phòng an ninh đóng vai trò quan trọng trong quyết định giữ nguyên các tỉnh biên giới phía Bắc như Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Cao Bằng, Lạng Sơn. Trong khi đó, yếu tố lịch sử, văn hóa có thể là lý do chính để giữ nguyên Huế – cố đô của Việt Nam. Các tỉnh như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh có diện tích lớn và đặc thù văn hóa vùng miền rõ rệt. Quảng Ninh được giữ nguyên có thể vì vai trò đặc biệt trong phát triển kinh tế và an ninh biên giới.
52 địa phương thuộc diện sắp xếp
Theo đề xuất, 52 địa phương còn lại sẽ thuộc diện phải sắp xếp, trong đó có 4 thành phố trực thuộc trung ương: Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ và 48 tỉnh khác trên toàn quốc.
Đáng chú ý là việc đưa các thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng và Cần Thơ vào diện sắp xếp cho thấy quy mô đô thị và phát triển kinh tế không phải là yếu tố duy nhất trong tiến trình cải cách hành chính này. Nhiều khả năng, đây là bước đi hướng tới mô hình quản lý đô thị hiện đại hơn hoặc mở rộng không gian phát triển của các thành phố này.
Cải cách sâu rộng ở cấp xã
Ở cấp cơ sở, kế hoạch sắp xếp còn quyết liệt hơn khi 9.996 trong tổng số 10.035 đơn vị cấp xã được xác định thuộc diện phải sắp xếp. Sau khi hoàn tất, cả nước dự kiến sẽ chỉ còn khoảng dưới 3.000 đơn vị xã, giảm gần 70% so với hiện tại.
Đây là cuộc cải cách hành chính quy mô lớn nhất trong lịch sử hiện đại của Việt Nam, hướng tới tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, và tối ưu hóa nguồn lực hành chính.
Hỗ trợ tài chính cho quá trình sắp xếp
Để đảm bảo quá trình sắp xếp diễn ra thuận lợi, Bộ Nội vụ đề xuất ngân sách Trung ương hỗ trợ một lần cho các tỉnh, thành đang nhận bổ sung cân đối ngân sách. Mức hỗ trợ cụ thể là 100 tỷ đồng cho mỗi đơn vị hành chính cấp tỉnh giảm đi sau sáp nhập và 500 triệu đồng cho mỗi đơn vị hành chính cấp xã giảm đi.
Dựa trên kết quả sắp xếp đơn vị hành chính trong năm 2025, Chính phủ sẽ trình Quốc hội quyết định cụ thể trong dự toán ngân sách nhà nước năm 2026.
Kế hoạch sắp xếp đơn vị hành chính này là một phần trong tiến trình cải cách hành chính tổng thể, nhằm xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới của đất nước. Tuy nhiên, việc triển khai sẽ đòi hỏi chuẩn bị kỹ lưỡng về nhân sự, cơ sở vật chất và đặc biệt là các giải pháp đảm bảo chất lượng phục vụ người dân không bị ảnh hưởng trong quá trình chuyển đổi.
