Sự phát triển của nền kinh tế số kéo theo sự dịch chuyển mô hình kinh doanh của các Hộ kinh doanh (HKD) lên các nền tảng thương mại điện tử (TMĐT) đa kênh. Tuy nhiên, việc ghi nhận doanh thu và thực hiện nghĩa vụ thuế từ nhiều nguồn khác nhau (Facebook, TikTok, Shopee…) đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về quản lý thuế. Dưới đây là cơ chế kê khai và phân định trách nhiệm nộp thuế đối với HKD hoạt động trên đa nền tảng.
Nghĩa vụ thuế của HKD hoạt động trong lĩnh vực TMĐT được điều chỉnh chủ yếu bởi các văn bản quy phạm pháp luật sau:
- Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14.
- Nghị định số 126/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 91/2022/NĐ-CP) quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế.
- Thông tư số 40/2021/TT-BTC và Thông tư số 100/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Căn cứ vào chức năng vận hành của từng sàn TMĐT, cơ quan thuế áp dụng cơ chế quản lý và phân luồng nghĩa vụ kê khai khác nhau, cụ thể:
- Đối với nền tảng TMĐT có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến
- Cơ chế thực hiện: Theo quy định, đối với các sàn TMĐT có tích hợp chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến (như Shopee, Lazada, TikTok Shop…), tổ chức là chủ sở hữu sàn TMĐT có trách nhiệm khai thuế thay, nộp thuế thay cho cá nhân kinh doanh thông qua sàn trên cơ sở ủy quyền theo quy định của pháp luật dân sự (Căn cứ Thông tư 100/2021/TT-BTC).
- Nghĩa vụ của HKD: Sàn sẽ trực tiếp khấu trừ tỷ lệ thuế phải nộp trên doanh thu bán ra trước khi thanh toán cho HKD. Trong trường hợp này, đối với phần doanh thu phát sinh trên các sàn đã thực hiện cơ chế khấu trừ tại nguồn, HKD không phải thực hiện kê khai lại khoản doanh thu này với cơ quan thuế để tránh tình trạng nộp trùng thuế.
- Cơ chế thực hiện: Đối với các nền tảng chỉ mang tính chất quảng cáo, giao tiếp hoặc không kiểm soát dòng tiền thanh toán trực tiếp (ví dụ: bán hàng qua fanpage Facebook, Zalo) và các hoạt động kinh doanh tại cửa hàng vật lý truyền thống, HKD phải tự chịu trách nhiệm kê khai doanh thu.
- Nghĩa vụ của HKD: HKD có nghĩa vụ tự ghi nhận doanh thu, tự kê khai và tự nộp thuế định kỳ (theo tháng/quý đối với phương pháp kê khai, hoặc theo mức khoán đối với phương pháp khoán) tại Chi cục Thuế quản lý trực tiếp.
Đối với HKD áp dụng mô hình kinh doanh kết hợp (vừa bán hàng truyền thống, vừa bán trên sàn có khấu trừ thuế, vừa bán trên mạng xã hội không khấu trừ thuế), pháp luật quy định cơ chế tổng hợp như sau:
- Xác định phương pháp tính thuế: Đến kỳ tổng kết doanh thu năm, HKD phải tổng hợp toàn bộ doanh thu phát sinh từ tất cả các kênh. Căn cứ theo Điều 73 Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn, nếu HKD đạt quy mô lớn (doanh thu trong lĩnh vực thương mại, cung cấp dịch vụ từ 03 tỷ đồng/năm trở lên), HKD bắt buộc phải thực hiện nộp thuế theo phương pháp kê khai (áp dụng chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ thay vì nộp thuế khoán).
- Cơ chế đối trừ (Cấn trừ thuế): Khi thực hiện tổng hợp kê khai, HKD sẽ tính tổng số thuế GTGT và TNCN phải nộp trên tổng doanh thu. Sau đó, tiến hành đối trừ (trừ đi) số tiền thuế mà các sàn TMĐT đã khai thay, nộp thay (có chứng từ xác nhận).
- Nếu số thuế phải nộp lớn hơn số đã bị khấu trừ: HKD có nghĩa vụ nộp bổ sung phần chênh lệch thiếu.
- Nếu số thuế phải nộp nhỏ hơn số đã bị khấu trừ: Phần nộp thừa sẽ được xử lý bù trừ vào kỳ sau hoặc hoàn thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế.
Cơ chế quản lý thuế hiện hành phân tách rõ ràng trách nhiệm giữa Chủ sở hữu sàn TMĐT và Hộ kinh doanh. Để bảo đảm quyền lợi hợp pháp và tránh các rủi ro truy thu, phạt vi phạm hành chính, HKD cần chủ động phân loại nguồn doanh thu, lưu trữ đầy đủ chứng từ khấu trừ từ các sàn TMĐT và thực hiện việc tổng hợp, kê khai trung thực, chính xác vào cuối kỳ kế toán.
T/H theo Báo Chính Phủ
