Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc miễn học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh THCS, học sinh THPT và không phải đóng học phí đối với học sinh tiểu học trong cơ sở giáo dục công lập. Đây là một chính sách lớn nhằm thực hiện chủ trương phổ cập giáo dục và giảm gánh nặng tài chính cho các gia đình có con em đang trong độ tuổi đi học.
Mở rộng đối tượng được miễn, giảm học phí
Theo Bộ GD&ĐT, hiện nay theo quy định của Luật Giáo dục 2019, các đối tượng không phải đóng học phí bao gồm học sinh tiểu học, đối tượng miễn học phí gồm trẻ em mầm non 05 tuổi và học sinh Trung học cơ sở.
Dự thảo Nghị quyết mới sẽ triển khai kết luận của Bộ Chính trị tại Công văn số 13594-CV/VPTW ngày 01/3/2025, bổ sung thêm các đối tượng được miễn học phí là:
- Trẻ em, học sinh mầm non dưới 5 tuổi đang học tại các cơ sở giáo dục
- Học sinh trung học phổ thông và học sinh học văn hóa THPT tại các cơ sở giáo dục
Đặc biệt, chính sách này sẽ không chỉ áp dụng cho hệ thống trường công lập mà còn hỗ trợ học phí đối với cả trẻ em mầm non và học sinh phổ thông tại các cơ sở giáo dục dân lập, tư thục. Điều này nhằm đảm bảo thực thi chính sách thống nhất, công bằng đối với tất cả người học.
Căn cứ pháp lý của chính sách
Bộ GD&ĐT cho biết, quy định mới phù hợp với Hiến pháp 2013, trong đó quy định giáo dục tiểu học là bắt buộc và Nhà nước không thu học phí. Theo Nghị định số 81/2021/NĐ-CP, học sinh tiểu học tại các trường công lập không phải đóng học phí, học sinh đang học tại các trường tư thục, dân lập ở địa bàn không đủ trường công sẽ được nhà nước hỗ trợ bằng mức học phí của trường công lập.
Ngoài ra, dự thảo này cũng thực hiện theo Kết luận số 91-KL/TW ngày 12/8/2024 của Bộ Chính trị về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI. Kết luận này đặt ra nhiệm vụ thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm, đồng thời giao Chính phủ tổ chức triển khai, hướng dẫn chính sách đảm bảo công khai, hiệu quả và kịp thời.
Tác động đến ngân sách nhà nước
Theo số liệu thống kê năm học 2023-2024, cả nước có 23,2 triệu học sinh, trong đó có 21,5 triệu học sinh công lập (chiếm 93%) và 1,7 triệu học sinh ngoài công lập (chiếm 7%).
Phân chia theo cấp học:
- 4,8 triệu trẻ em mầm non (3,8 triệu trẻ công lập; 1 triệu trẻ ngoài công lập)
- 8,8 triệu học sinh tiểu học
- 6,5 triệu học sinh THCS
- 2,99 triệu học sinh THPT
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ước tính tổng nhu cầu kinh phí dựa trên mức học phí tối thiểu theo quy định tại Nghị định số 81/2021/NĐ-CP và Nghị định số 97/2023/NĐ-CP của Chính phủ. Theo đó, tổng nhu cầu kinh phí ngân sách nhà nước phải chi trả để thực hiện miễn học phí cho trẻ em mầm non, học sinh phổ thông công lập và hỗ trợ học phí cho trẻ em mầm non, học sinh phổ thông ngoài công lập là khoảng 30 nghìn tỷ đồng.
Hiện tại, ngân sách nhà nước đã thực hiện miễn (không thu) học phí đối với trẻ em mầm non 5 tuổi, học sinh tiểu học và học sinh THCS (từ năm học 2025-2026) với kinh phí khoảng 22,5 nghìn tỷ đồng. Do đó, số ngân sách nhà nước cần bổ sung thêm khi thực hiện chính sách theo Nghị quyết mới của Quốc hội là khoảng 8,2 nghìn tỷ đồng.
Ý nghĩa của chính sách
Việc mở rộng đối tượng miễn học phí là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực thực hiện phổ cập giáo dục và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của đất nước. Chính sách này không chỉ giúp giảm gánh nặng tài chính cho các gia đình có con em trong độ tuổi đi học, mà còn góp phần thực hiện mục tiêu công bằng trong giáo dục, tạo điều kiện cho mọi trẻ em đều có cơ hội tiếp cận với giáo dục chất lượng.
Dự kiến sau khi được thông qua, Nghị quyết sẽ được triển khai đồng bộ trên toàn quốc, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương để đảm bảo việc thực hiện chính sách đạt hiệu quả cao nhất.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tiếp tục lấy ý kiến đóng góp từ các cơ quan, tổ chức và người dân trước khi hoàn thiện dự thảo Nghị quyết để trình Quốc hội xem xét, quyết định.
Viện hỗ trợ pháp luật và kinh tế
